CHANGE: Chambers - Energy - SMEs Izby gospodarcze promują inteligentną energię w małych i średnich przedsiębiorstwach

Prezentacja projektu
Koordynator krajowy projektu
Krajowa Izba Gospodarcza
Katarzyna Grzejszczyk

tel.: 022 6309628
Inteligentna energia

Przewodnik po efektywności


Rynek energii w Polsce i podmioty na nim działające opracowanie na podstawie wykładu p. Daniela Borsuckiego Wiceprzewodniczącego Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu i zarazem Głównego Energetyka w Katowickim Holdingu Węglowym wygłoszonego na krajowym szkoleniu kadr izbowych w KIG, Warszawa 17 lutego 2009r.

Więcej informacji o działaniu rynku energii oraz pozytywach i negatywach udziału w konkurencyjnym rynku energii w Polsce w załączonej prezentacji.

Odbiorcom zainteresowanym działaniem rynku energii polecamy stronę internetową Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu http://www.odbiorcyenergii.pl Od 2007 roku działalność Forum skupiającego jedenaście branżowych organizacji gospodarczych i należące do nich przedsiębiorstwa koncentruje się na walce o praktyczne wprowadzenie konkurencyjnego rynku energii elektrycznej w Polsce.

Materiał FORUM OEEiG z dnia 3 marca 2009r.: Program działań mający na celu poprawę sytuacji na rynku energii elektrycznej w Polsce - stanowisko odbiorców energii


Kluczowym stwierdzeniem wykładu na temat polskiego rynku energii było, iż jedynym źródłem finansowania sektora energetycznego jest mechanizm przenoszenia wszystkich kosztów na odbiorców energii. Jest to silny argument w dyskusji o właściwym działaniu rynku energii –> rynek powinien być tak zorganizowany, aby umożliwiać przedsiębiorstwom – odbiorcom energii - płacenie za energię faktycznie pobraną. Wtedy sens ma racjonalizacja kosztów zużycia energii w firmie i skuteczne konkurowanie na rynku.

Zasada TPA (Third Party Access)

Podstawą dla budowy i funkcjonowania wolnego rynku energii w UE jest zasada TPA - zapewniająca prawo dostępu strony trzeciej do sieci, która oznacza dla odbiorcy swobodę wyboru dostawcy. W Polsce obowiązuje ona wszystkich odbiorców od 1 lipca 2007 r.- z tą datą, z mocy ustawy, działalność przesyłowa została wydzielona od działalności obrotowej. Również zapisy Dyrektywy 2003/54 regulują relacje sprzedawca – odbiorca. Do polskiego prawa wprowadziły je zmiany w ustawie Prawo energetyczne oraz następujące potem zmiany w rozporządzeniach wykonawczych. Jednakże mimo istniejącego prawa nikt z uczestników rynku energii w Polsce nie jest zadowolony z istniejącego stanu rzeczy. Pozostaje szereg bardzo istotnych barier w masowym uczestnictwie odbiorcy w konkurencyjnym rynku energii elektrycznej w Polsce.

Problemy rynku energii w Polsce.

Jeśli chodzi o przesył energii, nic nie zapowiada, aby przełamany został naturalny monopol na usługę przyłączenia do sieci i ta część rynku pozostaje regulowana poprzez kontrolowanie kosztów i ustalanie taryf przez Urząd Regulacji Energetyki (URE). Problemem do rozwiązania jest przestarzała infrastruktura, gdzie straty na przesyle od wytwórcy do odbiorcy końcowego wynoszą średnio 29%, co podnosi koszty energii.

Druga część rynku energii elektrycznej zwana obrotem, czyli zakup energii jako towaru powinna być już kształtowana przez wolną konkurencję. Właściwe funkcjonowanie rynku obrotu ma dzisiaj najistotniejszy wpływ na koszty energii u odbiorcy. Tymczasem statystyki pokazują, iż w Polsce zmiana dostawcy wymaga wiele wysiłku ze strony odbiorcy. Na 31 mln odbiorców indywidualnych w Polsce, zaledwie 64-ech skorzystało z tej możliwości a wśród przedsiębiorstw takich firm jest zaledwie kilkadziesiąt w skali kraju. Mimo to, w dalszej części wykładu mówca bronił tezy, iż przedsiębiorcy poprzez umiejętny zakup energii mogą znacząco zredukować swoje całkowite koszty za energię.

Opłacalność zmiany dostawcy energii.

Analizując opłacalność zmiany dostawcy energii prelegent zapewniał obecnych, iż wysiłek ten może się opłacać. Jeśli firma wynegocjuje porozumienie z dostawcą, wcale nie musi ponosić wysokich kosztów inwestycyjnych. Zakłady dystrybucyjne, obawiając się coraz bardziej utraty klientów, wychodzą naprzeciw małym i średnim przedsiębiorstwom, starając się oferować im usługi, takie jak zapewnienie niezbędnych układów pomiarowych, np. poprzez leasing. Ponadto należy zdawać sobie sprawę, iż zakłady energetyczne unowocześniają coraz częściej swoje układy pomiarowe i te koszty wliczają do cen taryfikowanych, czyli obciążają one również tych, którzy nie podejmują prób poszukania tańszego dostawcy i wtedy korzysta ten, który to robi i się unowocześnia.

Z drugiej strony przedstawione zostały trudności, jakie napotyka odbiorca przy zmianie dostawcy. Polegają one nie tylko na negocjacjach z operatorem dystrybucyjnym, ale także zbadaniu, czy posiada on uzgodnienia i odpowiednie umowy z innymi dostawcami (np. umowa na bilansowanie, umowa sprzedaży rezerwowej). Dodatkowo, przedsiębiorstwo, które rezygnuje dzisiaj z usługi przesyłu i obrotu w jednym, traci też niekiedy bezpieczeństwo dostaw, jeśli nie zbada, czy nowy operator dostaw energii posiada dostateczne zabezpieczenia zakupu energii od wytwórcy ( odpowiedni kapitał, aby móc zakupić energię, gdy pozostali odbiorcy są niewypłacalni lub gdy potrzebna jest energia rezerwowa). Trzeba też pamiętać o tym, że powrót do taryfowego modelu zakupu energii nie jest w praktyce wykonalny.

Generalnie, należy więc mieć świadomość, że odejście od statusu odbiorcy taryfowego do odbiorcy rynkowego wiąże się z niższymi kosztami, ale za cenę wzięcia na siebie ryzyka. Dotąd ryzyko to ponosił dostawca a odbiorca miał komfort korzystania z energii w sposób niekontrolowany ( nie wolno mu było jedynie przekroczyć mocy zamówionej), tzn. mógł pobierać energię w dowolnej ilości w dowolnym czasie. Odbiorca na rynku nietaryfowym musi natomiast zarządzać swoim zużyciem energii, tj. wiedzieć kiedy i ile energii pobiera, bowiem od tego zależy jego koszt. Nie ma pewności, ile wyniosą rachunki, bowiem otrzymuje faktury w systemie dekadowym i z przesunięciem w czasie za okresy rozliczeniowe, w których cena za energię była zmienna i faktury te musi natychmiast regulować. Jednakże, odbiorca uprawniony do TPA, przy ponoszeniu omawianych ryzyk, może optymalizować koszty zużycia energii elektrycznej i minimalizować koszt jednostkowy jej zakupu zarządzając mediami energetycznymi. To zarządzanie polega na umiejętności przewidywania i sterowaniu zużyciem energii tak, aby unikać pobierania energii lub kumulacji poboru w okresach zwyżki cen.

W praktyce, jak wynika z obliczeń Forum, na dzisiaj granica opłacalności dla przedsiębiorstwa przejścia na dostawę energii na wolnym rynku wynosi 1 GWh / rok. Jeśli firma zużywa co najmniej tyle energii rocznie, to przy korzystaniu z lokalnego systemu obrotu zaoszczędzi 6%-7% na kosztach energii a jeśli korzystać będzie z hurtowego obrotu, to zarobi nawet 12-13%, ale ponosić będzie większe ryzyko zmienności cen na rynku. To właśnie obniżenie kosztu jednostkowego energii elektrycznej poprzez ograniczenie jej zużycia a nie sama różnica cen miedzy ceną taryfową a hurtową jest najważniejszym elementem obniżenia kosztów.

Jeśli chodzi natomiast o indywidualnego odbiorcę energii elektrycznej na rynku, to, przy utrzymywaniu taryfy „socjalnej” przez URE nie opłaca mu się na dzisiaj zakup energii na wolnym rynku, chyba że zdarza się rzeczywiście atrakcyjna cenowo oferta w wyniku walki o przejęcie lokalnego rynku przez nowego operatora.

Ceny energii, struktura kosztów energii

W celu jeszcze lepszego uzmysłowienia zebranym negatywnych efektów obecnej struktury rynku dla przedsiębiorstw, mówca przedstawił składniki kształtujące ceny energii elektrycznej w Polsce.

Wykazał, iż w cenie energii wielkość kosztów w postaci podatków1 oraz tzw. kosztów regulowanych ( opłata przejściowa, przesył, opłata jakościowa ) jest narzucona, a koszt tzw. „czarnej energii”, pochodzącej z elektrowni systemowych wynosi ok. 63 % ceny. Tylko w zakresie tych 63% kosztów przedsiębiorcy mogą szukać oszczędności. Dla kontrastu, np. w Niemczech istnieją rozwiązania systemowe, dzięki którym udział kosztu „czarnej energii” w cenie wynosi dla przedsiębiorstw aż 90%.

1 W pakiecie energii dostarczanej dzisiaj do odbiorcy końcowego znajduje się 8,7% energii zielonej (czyli ze źródeł odnawialnych), natomiast jej udział podatku od energii wynosi 9,14%. Dla porównania: ta proporcja w Niemczech wynosi odpowiednio 14% udziału energii zielonej w pakiecie wobec 5% udziału w podatku. Ta dysproporcja jest zdaniem mówcy skutkiem nieefektywnego systemu świadectw pochodzenia w Polsce, czemu Forum Odbiorców Energii stara się przeciwstawiać.

W Polsce problemem jest także zróżnicowanie ceny dla odbiorcy przemysłowego - którą kształtuje rynek - i dla odbiorcy indywidualnego – kształtowanej przez URE. Przedsiębiorstwa obrotu energią nie mają możliwości zmiany taryfy dla gospodarstw domowych. Mogą jedynie wpływać na ceny rynkowe. W rezultacie ceny energii dla przemysłu są ok. 2 razy wyższe od cen energii dla gospodarstw indywidualnych, bo na energetykę przerzucono koszty wsparcia odbiorców indywidualnych (a takiego wsparcia powinna dostarczać raczej pomoc socjalna państwa). Z kolei przemysł wlicza koszty drogiej energii w ceny towarów, za które płaci drożej konsument na rynku produktów. Za ten wadliwy system płacą więc polskie przedsiębiorstwa, które stają się mniej konkurencyjne wobec tych zagranicznych , oraz polscy konsumenci, bo drożej płacą za produkty. Urealnienie cen energii dla gospodarstw domowych i objęcie pomocą socjalną rodzin najuboższych wyeliminowałoby zagrożenie dla polskich producentów.

Optymalizacji zużycia energii na przykładzie Katowickiego Holdingu Węglowego

Na przykładzie KHW mówca przedstawił dynamikę wzrostu cen za energię (przesył + obrót) w latach 2007 – 2009. Całkowity wzrost cen wyniósł ponad 67%. Bez podejmowania działań optymalizujących zużycie energii dla firmy konkurującej na rynkach światowych taki wzrost obciążeń byłby to nie do przetrzymania. Optymalizacja była więc ekonomiczną koniecznością. W prezentacji na slajdach można przyjrzeć się liczbom wskazującym korzyści ekonomiczne wynikające z udziału KWH (zużywającego średniorocznie 700GWh prądu) w krajowym rynku energii elektrycznej od 2002 roku.
Projekt realizowany przy wsparciu:
Intelligent Energy Europe
Wyłączną odpowiedzialność za zawartość tej strony internetowej ponoszą jej autorzy. Niekoniecznie odzwierciedla ona opinię Wspólnot Europejskich. Komisja Europejska nie jest odpowiedzialna za jakikolwiek użytek poczyniony z zawartych tu treści.
wykonanie: ERYDIUM Strona główna | Europejska strona projektu | Strona Krajowej Izby Gospodarczej